Một nhà, hai cách nghĩ: sống hoà thuận giữa người tin và người không tin phong thuỷ
Trả lời ngắn: trong một nhà có người tin và người không tin phong thuỷ, hoà khí đến từ ba điều — không chế giễu niềm tin của nhau, tìm những điểm cả hai cùng đồng ý (nhà sáng, thoáng, gọn, an toàn), và chia rõ không gian, việc nào ai quyết. Một bức tượng tỳ hưu đặt kín đáo, đẹp mắt, không vướng sinh hoạt thường là chỗ dung hoà dễ nhất. Giữ được quan hệ quan trọng hơn thắng một cuộc tranh luận.
Bài viết dựa trên những tình huống rất quen thuộc trong gia đình Việt nhiều thế hệ, nơi phong thuỷ vừa là văn hoá, vừa là chuyện cảm xúc.
Khác biệt niềm tin là chuyện bình thường
Thế hệ ông bà, cha mẹ lớn lên trong môi trường mà phong thuỷ, chọn ngày, kiêng kỵ là một phần tự nhiên của đời sống. Thế hệ con cháu học trong môi trường đề cao lý giải khoa học, nhiều người thấy những điều ấy khó hiểu.
Khác biệt này không phải ai đúng ai sai, mà là hai cách nhìn thế giới được hình thành trong hai hoàn cảnh khác nhau. Nhận ra điều đó là bước đầu tiên để bớt căng thẳng.
Đằng sau niềm tin là sự lo lắng và yêu thương
Khi mẹ nhất quyết đặt tỳ hưu đúng hướng, khi bố muốn chọn ngày chuyển nhà, đằng sau thường là mong muốn gia đình bình an, làm ăn thuận lợi. Niềm tin phong thuỷ ở đây là cách thể hiện sự quan tâm.
Người không tin nếu nhìn thấy được lớp yêu thương ấy sẽ dễ nhường nhịn hơn. Phản bác bằng lý lẽ khoa học đôi khi bị nghe thành gạt bỏ sự quan tâm của người lớn.
Tránh chế giễu
Câu nói mê tín quá hay toàn chuyện vớ vẩn có thể đúng trong mắt người nói, nhưng làm tổn thương người nghe. Niềm tin gắn với bản sắc và ký ức; bị chế giễu khiến người ta phòng thủ, càng bám chặt hơn.
Thay vào đó, có thể nói: con không tin lắm, nhưng con hiểu vì sao mẹ muốn vậy. Câu nói này giữ được quan điểm của mình mà vẫn tôn trọng người kia.
Tìm điểm chung
May mắn là phong thuỷ và hiểu biết hiện đại có nhiều điểm chung. Nhà sáng, thoáng, gọn, sạch, an toàn — cả người tin lẫn người không tin đều đồng ý. Bắt đầu từ những điểm này giúp gia đình cùng làm việc với nhau thay vì đối đầu.
Ví dụ, khi bố mẹ nói nên dọn bớt đồ để khí lưu thông, con cái hoàn toàn có thể đồng ý vì nhà gọn thì dễ sống. Mỗi người một lý do, cùng một hành động.
- Mở cửa, đón nắng, thông gió.
- Dọn đồ thừa, giữ lối đi thông thoáng.
- Sửa hỏng hóc kịp thời.
- Giữ không gian thờ cúng trang nghiêm, sạch sẽ.
Chia không gian, chia quyết định
Một cách thực tế là chia rõ không gian. Phòng khách, bàn thờ có thể do người lớn sắp đặt theo ý họ; phòng riêng của con cái do con cái quyết. Mỗi người được tự do trong không gian của mình.
Với những quyết định chung như mua nhà, sửa nhà, có thể dùng cách chia tầng ưu tiên: phần pháp lý, tài chính, kỹ thuật do người có chuyên môn lo; phần chọn ngày, chọn hướng đặt đồ do người lớn tham gia.
Bày tỳ hưu sao cho cả nhà vui
Tỳ hưu thường là điểm va chạm nhỏ: người lớn muốn đặt ở vị trí theo hướng, người trẻ thấy vướng hoặc không hợp nội thất. Cách dung hoà là chọn một bức tượng đẹp, kích cỡ vừa phải, hợp tông màu nhà, và tìm một vị trí vừa đúng quan niệm vừa không cản sinh hoạt.
Khi người trẻ tham gia chọn tượng theo thẩm mỹ, còn người lớn chọn vị trí theo quan niệm, cả hai đều thấy mình có phần trong đó. Bức tượng trở thành sản phẩm chung, không phải sự áp đặt.
Khi niềm tin dẫn tới chi tiêu lớn
Tình huống khó hơn là khi niềm tin kéo theo chi tiêu vượt khả năng: mua vật phẩm đắt tiền, thuê dịch vụ liên tục, sửa nhà theo lời thầy. Lúc này, con cái có trách nhiệm lên tiếng, nhưng nên làm nhẹ nhàng.
Có thể cùng ngồi lại xem ngân sách gia đình, đề xuất một mức chi hợp lý cho thực hành tâm linh, và cùng tìm hiểu thêm về dịch vụ trước khi trả tiền. Thái độ cùng bàn bạc dễ được đón nhận hơn thái độ cấm đoán.
Ngày lễ, ngày rằm — cơ hội gần nhau hơn
Những dịp như rằm, mùng một, Tết, giỗ chạp thường là lúc người lớn thực hành nhiều nghi thức nhất. Con cháu không tin vẫn có thể tham gia ở phần mình thấy ý nghĩa: cùng dọn dẹp nhà, cùng nấu mâm cơm, cùng ngồi nghe ông bà kể chuyện ngày xưa.
Tham gia như vậy không có nghĩa là từ bỏ quan điểm của mình. Đó là cách nói với người lớn rằng con trân trọng thời gian bên gia đình, và những nghi thức là dịp để cả nhà gần nhau.
Dạy con nhỏ về sự khác biệt
Trẻ con trong gia đình nhiều thế hệ sẽ nghe cả hai cách nghĩ. Đó là cơ hội dạy trẻ về sự tôn trọng: bà tin điều này, bố mẹ nghĩ khác, và chúng ta vẫn yêu thương nhau.
Kể cho trẻ nghe truyện về tỳ hưu như một câu chuyện văn hoá thú vị, giải thích vì sao bà thích đặt tượng ở cửa, đồng thời khuyến khích trẻ đặt câu hỏi. Trẻ lớn lên vừa hiểu văn hoá, vừa biết suy nghĩ độc lập.
Hoà khí là thứ đáng giữ nhất
Theo chính quan niệm phong thuỷ, nhà có hoà khí mới là nhà tốt. Dù tin hay không, ai cũng đồng ý điều này. Một gia đình cãi nhau vì hướng đặt tượng đã đánh mất thứ quan trọng hơn mọi hướng đặt.
Đôi khi nhường một bước — để mẹ đặt tượng ở chỗ mẹ muốn, để bố chọn ngày bố thấy yên tâm — là cách giữ hoà khí đơn giản nhất. Và người lớn cũng có thể nhường lại: để con cái tự trang trí phòng mình, không ép con theo mọi kiêng kỵ.
Lời kết
Khác biệt niềm tin trong gia đình không cần phải được giải quyết dứt điểm. Nó chỉ cần được sống cùng một cách tử tế. Phong thuỷ, tỳ hưu, chọn ngày — tất cả có thể trở thành chủ đề trò chuyện thú vị giữa các thế hệ, thay vì nguồn căng thẳng, khi mỗi người mang đến sự tôn trọng và một chút hài hước.